Da er vi godt i gang med innsamlingsarbeidet. Framleis er d\u00f8gnrytmen min litt i ulage, eg vaknar noks\u00e5 tidleg om morgonen enno, s\u00e5 for ein gongs skuld var eg den f\u00f8rste av gjengen p\u00e5 plass i \u201dmatsalen\u201d. Og matsalen p\u00e5 dette motellet er p\u00e5 ingen m\u00e5te lett \u00e5 finne \u2013 eller gjenkjenne som matsal. Det er kort og godt to bord i ein tarm av ein gang der det er plassert litt frukostblanding, br\u00f8dmat og frukt. Igjen m\u00e5 eg kome tilbake til motellet i La Crosse \u2013 der var rommet elendig, klientellet shabby, nabolaget utriveleg. Men frukosten var faktisk ikkje s\u00e5 heilt ille, sj\u00f8lv om helsetilsynet sikkert hadde stengt heile greia p\u00e5 sekundet om dei da skulle sj\u00e5 nokon grunn til \u00e5 bry seg om ein slik stad. Men eg vart da mett ogs\u00e5 her, og kvart over \u00e5tte var vi alle p\u00e5 plass i bilane for p\u00e5 ny \u00e5 krysse grensa til Minnesota, denne gongen med avtale ute p\u00e5 landsbygda nord for sm\u00e5byen Harmony i Minnesota. Og p\u00e5 vegen opp s\u00e5 skjedde faktisk underet over alle under \u2013 GPS-en fekk ein litt omsorgsfull dask av medpassasjeren, og da var han like god igjen. Men likevel vart han ikkje s\u00e5 god at han fann fram til den adressa vi hadde langt ute p\u00e5 pr\u00e6rielandet. Men lell \u2013 vi hadde p\u00e5 ny GPS i bilen! Vi rota som vanleg litt f\u00f8r vi fann fram \u2013 GPS-ar trivst ikkje s\u00e5 godt langt borte fr\u00e5 urbane strok, men til slutt klarte vi \u00e5 finne denne farmen som l\u00e5g heilt i vegkanten, og som vi hadde passert b\u00e5de tre og fire gonger. I \u201dlevehuset\u201d m\u00f8tte vi farmaren sj\u00f8lv og kona hans, i tillegg til mange naboar og venner som kunne snakke norsk. Og ut fr\u00e5 samlebandprinsippet s\u00e5 fekk alle foreviga stemmen sin. Men eg m\u00e5 innr\u00f8mme at eg slit litt med dette formatet: Tidlegare hadde eg god tid, kunne snakke med folk og ta meg litt tid til \u00e5 bli kjent med informantane mine f\u00f8r intervjuet starta. Men her m\u00e5 vi drive industrielt feltarbeid \u2013 nokre gonger er det tendensar til at det svingar litt, andre gonger er det meir daudt. Men ein kjem nok inn i det etter kvart. I dag hadde eg ogs\u00e5 spr\u00e5kproblem \u2013 her var det s\u00e6rleg hallingar og s\u00e5kalla r\u00f8rosingar samla, men dei hadde til tider problem med \u00e5 forst\u00e5 meg. S\u00e5 her ein eller annan staden ser det ut til at grensa for inntr\u00f8ndsk som verdsspr\u00e5k g\u00e5r, hadde eg ikkje visst betre, ville eg ha trudd at Mississippi var ei slik spr\u00e5kgrense.
\nS\u00e5 var det \u201da little lunsh\u201d, som er v\u00e6re greier, f\u00f8r vi sette kursen til ein ny sm\u00e5by, Mabel, der det var dampmaskinfestival. Der var det rigga opp dampmaskiner av ulikt slag, i tillegg til at det jo m\u00e5tte vere ekte parade. Og skal det vere parade her i dette omr\u00e5det, s\u00e5 skal tek det seg grueleg godt ut med noko norsk. Og skal det vere noko norsk, s\u00e5 tek det seg jo veldig godt ut med eit vikingskip p\u00e5 hjul. Og disponerer ein eit vikingskip p\u00e5 hjul, s\u00e5 er det utan tvil praktisk \u00e5 kaste inn nokre fr\u00e5 Noreg. Og i s\u00e5 m\u00e5te\u00a0stod vi litt utsett til, s\u00e5 endskapen p\u00e5 visa var at vi som vaskekte avkom av trauste vikingar, m\u00e5tte vere med i denne s\u00e5kalla \u201dfl\u00e5ten\u201d. Og der sto vi, p\u00e5 litt ust\u00e5 bein midt p\u00e5 dekket av eit vikingskip med hjul, p\u00e5 slep etter ein Ford pickup (Modellnamnet hugsar eg ikkje, dersom nokon skulle vere interessert, kan eg pr\u00f8ve \u00e5 finne ut av det). Og lengst framme i stamnen stod ein r\u00f8sleg norsk-amerikanar med lausskjegg (syntetisk skjegg ser absolutt ikkje ut til \u00e5 vere noko \u00e5 trakte etter \u2013 det kl\u00f8r visst\u00a0noko innmari), hjelm av plast med isopor-horn, og eit solid sverd som han vifta med og p\u00e5 den m\u00e5ten sikkert sette varige spor i sarte barnesinn langs ruta. Vi nordmennene vart utrusta p\u00e5 litt meir fredeleg vis, ei kone i bunad kom og stakk i oss kvart v\u00e5rt norske flagg. Og s\u00e5 bars det i veg, i fire til fem knops fart gjennom byen. Eg veit ikkje om eg heilt er eit naturtalentet for denne typen aktivitetar, det m\u00e5 eg trygt seie. Men eg fors\u00f8kte jo \u00e5 smile tappert og vifte med flagget til dei mange hundre som var m\u00f8tt opp for \u00e5 sj\u00e5 dette spetakkelet. Og for \u00e5 toppe programmet, og eventuelt f\u00e5 biletet v\u00e5rt p\u00e5 framsida av lokalavisa, s\u00e5 slo vi like godt til med song: P\u00e5l sine h\u00f8ner, Kjerringa med staven og andre songar som er velegna n\u00e5r ein p\u00e5 litt ust\u00f8 bein st\u00e5r ombord i eit vikingskip som blir drege av ein Ford pickup gjennom ein norsk-amerikansk sm\u00e5by her ute i Midtvesten. Men vi skulle nok ha \u00f8vd oss litt p\u00e5 f\u00f8rehand, det forsto eg etter kvart: ei av dei godt vaksne bunadskledde damene ombord kom og retta oss, vi rota visst litt med teksten i tredje verset. Det verste er at kona hadde heilt rett!<\/p>\n
Etter denne skjelsettande opplevinga, var vi klare for ei ny \u00f8kt med industrielt feltarbeid. Vi fekk da l\u00e5ne eit heilt hus her i Spring Grove, og vi rigga opp studio i fleire av romma, medan \u201dfrontrommet\u201d fungerte som venterom. Der sat det trauste kvinner og menn med nummerlappar og venta p\u00e5 tur, nesten som hos tannlegen. Og s\u00e5 vart dei slusa igjennom, ein etter ein, mest hallingar, men ogs\u00e5 ein og annan tr\u00f8nderen fr\u00e5 Waterloo ridge, det som ein gong vart kalla R\u00f8ros-ryggen. Eg hadde to godt vaksne farmarar under behandling, men eg makta aldri \u00e5 f\u00e5 dei til \u00e5 f\u00f8le seg komfortable med situasjonen. Dei klaga p\u00e5 at eg var litt \u201dhard\u201d \u00e5 forst\u00e5, dei la heller ikkje skjul p\u00e5 at dei ikkje likte \u00e5 sitje framfor eit kamera p\u00e5 denne m\u00e5ten. Dei var opptekne av at dei ikkje snakka s\u00e5 \u201dkorrekt\u201d norsk som dei gjerne skulle ha gjort. Men eg synest dei klarte seg godt eg, og det var moro \u00e5 snakke med dei. Ingen av dei hadde vore i Noreg, der skulle begge gjerne ha vore \u2013 om dei no hadde hatt pengar til slikt. Det er av og til veldig s\u00e5rt \u00e5 drive med denne typen feltarbeid, ein kjem til tider veldig n\u00e6rt innp\u00e5 folk sj\u00f8lv om ein p\u00e5 ingen m\u00e5te kjenner dei.<\/p>\n
Elles er det sv\u00e6rt interessant \u00e5 f\u00e5 eit innblikk i det norsk-amerikanske livet ute p\u00e5 pr\u00e6rien. Sosiologen Herbert Ganz snakka p\u00e5 70- og 80-talet om \u201dThe new ethnicity\u201d i dei kvite immigrantmilj\u00f8a, og denne etnisiteten tok da gjerne form av \u00e5 vere \u201dsymbolic ethnicity\u201d, dvs at mange bindestreks-amerikanarar p\u00e5 ny ville marke etnisiteten sin, og da gjennom ei noko overflatisk symbolmarkering. Og ei slik markering av norsk etnisitet finn vi mange stader, gjennom at dei heime heng opp flagg, har ulike suvenirar som rosem\u00e5la gjenstandar, utskorne troll og slike ting st\u00e5ande omkring. Men eg har mistanke om at uttrykka for etnisitet som vi har sett her ute p\u00e5 pr\u00e6rien, stikk djupare enn som s\u00e5. For desse folka f\u00f8ler seg som norske, sj\u00f8lv 150 \u00e5r etter at folket deira slo seg ned her. I dag var vi innom ein heim der det eine vegguret var stilt etter norsk tid, og der kong H\u00e5kon og den provisoriske juni-regjeringa fr\u00e5 1905 hang p\u00e5 veggen. Heime stiller vi ogs\u00e5 vegguret etter norsk tid, men det er nok lenge sidan b\u00e5de kong H\u00e5kon og regjeringa til Peter Christian Hersleb Kjerschow Michelsen vart plukka ned av veggen. Derfor er det ogs\u00e5 noko grunnleggjande og gjennomg\u00e5ande trygt og gjenkjenneleg med denne manglande moderniteten som ein kan finne her.
\nOg slik g\u00e5r no dagan her p\u00e5 pr\u00e6rien.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Da er vi godt i gang med innsamlingsarbeidet. Framleis er d\u00f8gnrytmen min litt i ulage, eg vaknar noks\u00e5 tidleg om morgonen enno, s\u00e5 for ein gongs skuld var eg den f\u00f8rste av gjengen p\u00e5 plass i \u201dmatsalen\u201d. Og matsalen p\u00e5 … Les videre