Dette er f\u00f8rste arbeidsdagen p\u00e5 eiga hand, og eg starta da med frukost heime hos \u201dThe Iversons\u201d, leiaren i Sons of Norway her i byen, han og kona har lova ut \u00e5 hjelpe meg med \u00e5 finne fram til fleire informantar. Det eg s\u00e6rleg er p\u00e5 jakt etter, er \u201dungdommar\u201d; i denne samanhengen vil det seie folk f\u00f8dde etter 1940. Og medan eg gafla i meg speilegg, ringte dei rundt og gjorde eit par avtalar etter klokka 12. Dessutan viste dei meg det siste nummeret av lokalavisa Westby Times; der var det eit innlegg skive av den eine av Haugen-karane p\u00e5 S\u00f8rryggen. Her skreiv han eigentleg om kvinnesak og peikte p\u00e5 at det var mange kvinnene i Amerika som i dei f\u00f8rste ti\u00e5ra av 1900-talet ikkje fekk dei rettane som han meinte dei burde ha hatt. Det eksemplet han brukte, var hans eiga mor. Ho var f\u00f8dd i Amerika og derfor statsborgar her, men s\u00e5 gifta ho seg med ein norsk-amerikanar som enno ikkje hadde f\u00e5tt amerikansk statsborgarskap. Resultatet av dette var faktisk at ho ogs\u00e5 vart fr\u00e5teke det amerikanske statsborgarskapet sitt, og det tok fleire \u00e5r f\u00f8r ho fekk det tilbake og dermed p\u00e5 ny fekk stemmerett. Artikkelen var godt skriven; det er tydeleg at dette er ein sv\u00e6rt oppeg\u00e5ande mann, sj\u00f8lv om han no dreg seg mot nitti \u00e5r.
\nEtter \u00e5 ha takka for meg sette eg s\u00e5 kursen ned til Skogdalen og opp i museet i Norskedalen. Tidlegare brukte det gjerne \u00e5 sitje nokre gamlekarar p\u00e5 benken ved inngangsd\u00f8ra der og snakke norsk, men dei er nok borte no. Det var i det heile sv\u00e6rt s\u00e5 stille der i dag, berre Tamy, \u201dbasen\u201d sj\u00f8lv, var til stades da eg kom. Ho viste meg rundt i museet, serverte kaffi og vi dr\u00f8sa litt om kva som har skjedd i dalen dei siste to ti\u00e5ra sidan sist eg var der oppe. I det heile var dette ei triveleg stund.
\nDeretter sette eg kursen tilbake til motellet, der skulle eg m\u00f8te Larry Leum klokka tolv, han skulle guide meg litt rundt. Larry hadde snakka med ein av Stavsli-karane som bur ute p\u00e5 countryet i retning Viroqua, og dit reiste vi. Igjen vart det ein ny runde med kaffi, og medan vi sat rundt kj\u00f8kkenbordet, gjekk samtalen laust og ledig, og da s\u00e6rleg om skoledagane. Begge desse karane er midt i seksti-\u00e5ra; dei hadde g\u00e5tt p\u00e5 \u201dh\u00f8gskolen\u201d saman, og derfor hadde dei mykje \u00e5 snakke om, s\u00e5 eg trur ogs\u00e5 opptaket vart bra. Deretter gjekk kursen over L\u00f8v\u00e5sryggen, Springdalsryggen og ned i Skogdalen igjen, der var det ei enke som skulle i bryllaup no til helga. Ho kunne berre nokre f\u00e5 ord p\u00e5 norsk, men grunnen at vi m\u00e5tte innom henne, var at ho ville ho s\u00e5 gjerne seie noko til brudeparet p\u00e5 norsk. Eg oppretta da konsulentfirma p\u00e5 flekken og pr\u00f8vde etter fattig evne \u00e5 hjelpe henne med spr\u00e5kvask og uttaletrening f\u00f8r den store dagen. Dette skulle vere p\u00e5 ordentleg norsk m\u00e5 vite, Westby-norsk duger ikkje i ei slik h\u00f8gtidsam stund. Verken brur eller brudgom kan norsk, s\u00e5 slik sett hadde det kanskje ikkje spelt s\u00e5 stor rolle kva ho sa og korleis ho sa det, s\u00e5 lenge dei to fekk inntrykk av at dette var noko p\u00e5 norsk. Men her skulle det alts\u00e5 g\u00e5 retteleg for seg, og ogs\u00e5 for meg var det fint \u00e5 kunne hjelpe til litt som ei lita gjengjeld for all den hjelpa eg f\u00e5r her.
\nEtter denne seansen k\u00f8yrde eg p\u00e5 eiga hand rundt i bygda for \u00e5 bli litt betre kjent p\u00e5 alle \u201dlortr\u00e5dane\u201d som g\u00e5r p\u00e5 kryss og tvers her gjennom dalane og over pr\u00e6rien. Eg reiste derfor f\u00f8rst ned til Thrune-farmen, der Norskedalen-museet har samla saman nokre fleire hus. Det var i og for seg stengt der, men eg kunne fritt g\u00e5 rundt og sj\u00e5 p\u00e5 husa. Og eg kan ikkje anna enn vere imponert over alt arbeidet som er lagt ned for \u00e5 bygge opp dette bygdemuseet. Heldigvis har dei god tilgang p\u00e5 eldsjeler som gjerne tek eit tak, og det blir tydelegvis resultat av slikt.
\nDeretter gjekk turen vidare opp p\u00e5 S\u00f8rryggen og inn p\u00e5 Bredebygda, der eg utan s\u00e6rleg problem kjente meg igjen. Deretter stoppa eg ved Vangskyrkja for \u00e5 sj\u00e5 p\u00e5 kyrkjegarden. Her var det mange norske namn p\u00e5 gravsteinane, men det var ikkje s\u00e5 veldig mange med inskripsjonar p\u00e5 norsk.
\nFr\u00e5 Vangskyrkja gjekk vegen vidare austover gjennom Westby og til Viroqua, der eg var innom \u201ddepartmentst\u00e5ret\u201d og kj\u00f8pte ein datakabel til kameraet mitt (P\u00e5 Westby-norsk heiter det sj\u00f8lvsagt ikkje kamera, men \u201dportrett-maskin\u201d, men det er ei anna sak).
\nI morgon skal eg innom Sons of Norway-\u201dbasen\u201d Iverson igjen, deretter blir det nok ein tur for \u00e5 intervjue gamle kjenningar som har flytta inn hit til byen. \u201dThe Iversons\u201d er sv\u00e6rt hjelpsame, og n\u00e5r dei fr\u00e5 omr\u00e5 seg litt, kjem dei lett opp med mange namn p\u00e5 folk som dei trur enno kan snakke norsk.
\nDet er heldigvis ein god del her som framleis snakkar norsk, men det ser ogs\u00e5 ut til \u00e5 vere noks\u00e5 mange her f\u00f8dde under eller etter krigen som vaks opp med norsk heime, men som ikkje snakkar det lenger. Men etter det dei seier, skal det faktisk finnast nokre f\u00e5 her som er f\u00f8dde rundt 1960 og som snakkar norsk. Eg h\u00e5per eg f\u00e5r h\u00f8ve til \u00e5 m\u00f8te desse. Elles ser det nesten ut til \u00e5 vere slik at den eldste i barneflokken snakkar norsk, men ikkje dei yngre. Men om dette faktisk stemmer, veit eg ikkje enno. Uansett, slik det ser ut no, s\u00e5 kan det bli mange interessante m\u00f8te i dagane som kjem.
\nVeret her er elles sv\u00e6rt fint no i kveld. I dag tidleg var det kj\u00f8lig, og det regna ogs\u00e5 litt. Men medan vi sat rundt kj\u00f8kkenbordet hos Stavslien, slo det om; himmelen vart plutseleg heilt kl\u00e5r og temperaturen steig sikkert med over ti grader. S\u00e5 no i kveld er det vakkert her, luft er god og sval, og m\u00e5nen er nesten full. Eg h\u00e5per berre det vil halde fram p\u00e5 same m\u00e5ten.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dette er f\u00f8rste arbeidsdagen p\u00e5 eiga hand, og eg starta da med frukost heime hos \u201dThe Iversons\u201d, leiaren i Sons of Norway her i byen, han og kona har lova ut \u00e5 hjelpe meg med \u00e5 finne fram til fleire … Les videre