Tysdag 8. november 2016: Willmar, Ulen, Fargo

Ny dag og nye mulegheiter … No skal vi opp til Ulen i Clay County – eit område som tradisjonelt skal vere fullt av nordmenn. Og da er det ingen veg utom, dit må vi! Som vanleg hadde vi samlingsstund ved frukosten der dei store planane vart lagt, og no skal vi jo sjekke ut frå dette motellet også. Eit av problema vi hadde, var at vi mangla hotell i Fargo, og det skulle eg ta meg av. Og mens eg hadde kvalitetsitid med hotels.com, starta dei andre i prærieskonnerten sin, eg skulle kome etter. Etter litt plunder og heft fekk eg ordna hotell, pakka rasket mitt, lempa det i bilen og kome meg av garde. Og no var det verkeleg «mil ellet mil». I gamle dagar hadde eg kart, og da visste eg (stort sett) kor eg var, no ser eg berre eit lite kartutsnitt på GPSen, og da har eg eigentleg ikkje peiling, eg berre gjer som GPS-dama seier. Men kursen gjekk nordover, og etter ei god stund, dukka I94 opp, og da var eg på trygg grunn. Eg køyrde over prærie, prærie og meir prærie, eit landskap som er svært ulikt det eg kjenner frå barndommens Trøndelag. Men eg hadde det jo fint, og med val-analysar frå PBS på radioen gjekk tida. Etter ei lang stund meinte GPS-guri at eg burde svinge av, og som snill gut, gjorde eg jo det. No var det litt smalare «rådar», men også dette er ei enkel sak for ein gammal prærielingvist, og snart var eg i kjent landskap, småbynamna var gamle kjenningar for meg. Og det beste gjensynet var utan tvil Rollag. Hit kom eg ein vinterdag i 1987 på jakt etter staute norskamerikanarar. Og dette var verkeleg ein småby, eit utsal for landbruksmaskiner, to eller tre ulike lutherske kyrkjer og eit «står». Den gongen stoppa eg ved ståret, og gjekk inn for å spørje etter norskingar. Dama ved kassa-apparatet var svært hjelpsam, ho «fona» litt, og snart dukka det opp ein godt vaksen spreking som gjerne ville snakke med meg. Dette «ståret» hadde også utvida konseptet med to respateks-bord (dette ordet skal sikkert skrivast med x, men her på prærien må det vere lov å ta seg litt til rette i det språk landskapet), så det kunne minne om ein kafeteria. Karen ville gjerne spander kaffi, men det viste seg å vere veldig vanskeleg sidan eg ikkje hadde eigen kopp. Det viste seg at over kaffikokaren var det ei hylle med krus, og der hadde eigarane namna sine, som Olaf, John og Floyd. Kruset Guest fanst ikkje, og derfor vart de ikkje kaffi på meg den gongen. Verten tok meg med heim der han hadde bygd opp ei uvanleg stor traktormuseum, og det fascinerte meg, har hadde han ei svært respektabel samling med traktorar, får gamle dampmaskiner til litt meir moderne maskineri. Eg vart også med han inn, og der ville han gjerne demonstrere den revolusjonære nyvinninga elektrisitet – noko slikt hadde vi vel ikkje i «Nårri»? Kjøleskap hadde han også, noko som han var heilt sikker på ikkje fanst i gamlelandet. Elles var han kanskje ikkje så veldig husleg av seg, men ungkarar må vite å innrette seg. «Leverommet» var fullt av tekniske teikningar av ymse slag, medan kjøkenet nok helst vart brukt til å føre dei tekniske framstega vidare. På kjøkenbordet hadde har rigga opp ein stor dreiebenk, og det er jo veldig praktisk å ha på kjøkenet. Skruar, mutrar og skiver flaut over alt, men dette var også ein kar som var god på system – egg-skålene i kjøleskapet er jo svært fine å bruke til å sortere mutrar av ulik dimensjon. Men det må også seiast at arbeidet hans nok ikkje var forgjeves og at det har sett spor etter seg som er synlege i dag: kyrkjene stod, og traktor-ståret likeså, grosseriståret var nok historie, medan farmen til denne samlaren hadde vorte dampmaskin-museum. Eg skulle gjerne hatt tid til å stoppe litt.

Etter dette nostalgiske gjensynet venta Hitterdal, og deretter Ulen. Eg trudde kanskje at eg var sistemann på plass, men eg såg ingen annan prærieskonnert. Derfor tok eg turen nedom Nordic Bar for å få meg ein matbit, og sidan dette heilt klart er ein lokal drikkeplass, var menyen uvanleg kort. Eg fekk pizza og Cola, men kaffi hadde dei ikkje. Eg fekk i meg maten, gjekk ut litt for å sjå etter dei andre, men det var ingen å sjå. For å vere ærleg, så tok eg til å bli litt bekymra. Men ekte prærielingvistar bør jo ikkje bli uroa av slikt, og etter ein times tid dukka resten av gjengen opp. Og det verserte da straks rykte om at dei andre hadde hatt det litt for travelt, så travelt at dei hadde vorte stoppa av polisen for «speeding». 80 i 60-sona var visst litt i overkant, mente øvrigheita, og for slikt kan heldige norske prærielingvistar sleppe unna med ein skriftleg «warning». Uansett, for ein prærielingvist kan jo eit slikt skriv nesten samanliknast med å få «purple heart» i strid.

Dei andre hadde med seg mat som dei kunne meske seg med i solveggen, bensinstasjonen hadde kaffi, og til avtalt tid kunne vi duve inn til vikingsverd-museet i Ulen. Her venta det ei delegasjon av staute mannfolk, og da kunne jo feltlingvistane berre ta for seg. Vi rigga opp tre stasjonar, og som vanleg var det ungdommen som gjorde det meste av intervju. Eg snakka med dei to einegga tvillingane igjen, og sjølv om eg har møtt dei mange gonger no, klarer eg ikkje å sjå skilnad på dei. Det einaste eg kan kjenne igjen dei på, er kva dei snakkar om – den eine har ansvar for indretenesta, medan den andre tek det andre arbeidet. Uansett, dette er to fantastiske tydalingar som er glade i å snakke norsk. Etter fleire timar med feltarbeid, kunne vi til slutt pakke saman tinga våre og setje kursen mot Fargo, der vi hadde bestilt motell. Og her skulle vi også få med oss valnatta, og det kunne jo vere interessant. Vi var bortom restauranten og fekk oss mat før vi samla oss på rommet til Yvonne for å sjå på dette. Dei første prognosane indikerte at dette skulle gå vegen og at Hillary skulle bli ny president. Men så tok det til å skje noko, det eine valdistriktet etter det andre vart raud, og ved sengetid var det klart kva veg dette gjekk – at Trump ville bli president. Akkurat dette var det nok ikkje så veldig mange som hadde sett skulle kome. Og det er jo veldig rart at i eit land som USA, så klarer dei ikkje å leite fram betre kandidatar enn dette, ein tydelegvis populær tulling og eit dyktig, men upopulært arbeidsjern. Vi får sjå korleis dette går.

Og slik går nu dagan i dette merkelege landet…

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *